Weten wat je wilt doen en het ook daadwerkelijk doen, zijn twee heel verschillende dingen.

​

Je kunt oprecht minder tijd op je telefoon willen doorbrengen. Je kunt echt besluiten dat je gaat stoppen met scrollen. En toch merk je dat je precies doet wat je jezelf had voorgenomen niet meer te doen. Dat betekent niet automatisch dat je geen discipline hebt. Het betekent dat er tussen je intentie en je gedrag veel meer gebeurt dan je je bewust realiseert.

​

Waarom pakte je je telefoon?

Denk eens aan de laatste keer dat je je telefoon pakte terwijl je hem eigenlijk niet nodig had. Verveelde je je? Was je moe? Onrustig? Probeerde je iets te vermijden? Zocht je afleiding of prikkels? Wachtte je op iemand? Zocht je verbinding? Of zag je je telefoon simpelweg liggen en pakte je hem?

Misschien weet je het niet eens.

En precies dát is interessant.

​

We ervaren ons gedrag vaak alsof we er bewust voor hebben gekozen. Maar veel gedrag begint al voordat we ons bewust zijn van het moment waarop we die keuze maken. Soms merk je dat je iets aan het doen bent, nog voordat je doorhebt waarom je het eigenlijk bent gaan doen.

​

Dus hoeveel controle heb je eigenlijk over je keuzes?

We zien onszelf graag als bewuste beslissers.

​

Ik wil dit.

Dat wil ik niet.

Ik ga stoppen.

Morgen doe ik het anders.

​

En soms zijn we inderdaad heel bewust bezig met onze keuzes. Maar ons gedrag wordt óók beïnvloed door alles wat zich onder die bewuste beslissing afspeelt:

​

Je emotionele toestand.

Je verwachtingen.

Je eerdere ervaringen.

Je gewoontes.

​

Wat je hebt leren associëren met bepaalde situaties.

Waar je aandacht naartoe wordt getrokken.

Wat goed voelt of je iets oplevert.

Wat ongemakkelijk voelt.

Wat je probeert te vermijden.

Waar je naar op zoek bent.

En de staat waarin je zenuwstelsel zich bevindt.

​

Dat betekent niet dat je geen vrije keuze hebt. Het betekent dat kiezen een stuk complexer is dan simpelweg besluiten wat je wilt.

​

Als je weet dat je wilt stoppen, waarom stop je dan niet?

Dit is een van de interessantste dingen aan menselijk gedrag. Je kunt heel goed weten: Ik wil niet nóg een uur scrollen.

​

En tegelijkertijd reageert een ander deel van jou op iets heel anders. Misschien geeft scrollen je prikkels wanneer je je verveelt. Misschien geeft het je verlichting wanneer je even niet wilt nadenken. Misschien geeft het je iets om je op te richten wanneer je je ongemakkelijk voelt. Misschien ben je op zoek naar iets waar je niet precies woorden aan kunt geven. Of misschien is de verwachting dat je iets interessants tegenkomt al genoeg om door te blijven gaan.

​

Je hoeft daarbij niet bewust te denken: “Ik ga nu scrollen omdat ik prikkels nodig heb.” Je systeem kan simpelweg hebben geleerd: scrollen > er gebeurt iets dat prettig, verlichtend, interessant of anders voelt. En zodra zo'n associatie eenmaal is ontstaan, kan het gedrag onbewust en automatisch worden.

​

Maar scrollen is toch nog steeds een keuze?

Ja. En precies daar wordt het complexer dan simpelweg zeggen: “Social media is verslavend.” Want zo'n verklaring kan je ook iets ontnemen: je zelfsturing.

De vraag is niet: “Waarom kan ik mezelf niet beheersen?” Maar: “Wat gebeurt er in mij op het moment dat ik deze keuze maak?”

Wat voel je?

Wat verwacht je?

Waar probeer je iets van te krijgen?

Wat probeer je juist niet te voelen?

Waar is je aandacht naar op zoek?

En wat geeft scrollen je op dat moment?

Want hetzelfde gedrag kan vanuit totaal verschillende intenties ontstaan. De één scrollt omdat hij zich verveelt. De ander omdat hij zich alleen voelt. Weer iemand anders omdat diegene een ongemakkelijke gedachte probeert te vermijden. En iemand anders scrollt simpelweg omdat diegene oprecht geïnteresseerd is in wat hij ziet.

​

Van buiten ziet het gedrag er precies hetzelfde uit. Van binnen kan er iets totaal anders gebeuren.

​

Wat was je intentie toen je je telefoon opende?

Dit is een verrassend moeilijke vraag. Want soms weten we het niet. We doen het gewoon. En pas daarna bedenken we een verklaring voor wat we hebben gedaan. We zeggen:

​

Ik wilde alleen even iets checken.

Ik wilde maar één ding zien.

Ik weet het niet. Ik opende hem gewoon.

Maar wat als je gedrag je informatie over jezelf geeft die je bewuste mind nog niet heeft opgemerkt? Wat als de vraag niet alleen is: “Waarom scroll ik?” Maar: “Waar ben ik eigenlijk naar op zoek als ik scroll?” Die vraag brengt je ergens heel anders.

​

Waarom blijf je keuzes maken waarvan je bewust weet dat je ze niet wilt maken?

Omdat je bewuste intentie maar één onderdeel van het geheel is. Je kunt van plan zijn om vroeg naar bed te gaan en toch nog een uur wakker blijven. Je kunt je voornemen anders te eten en toch iets pakken waarvan je had besloten het niet te eten. Je kunt van plan zijn om te sporten en jezelf vervolgens iets heel anders zien doen. Je kunt besluiten te stoppen met steeds je telefoon checken en jezelf vijf minuten later alweer betrappen op precies hetzelfde.

​

Je kunt precies weten wat je wilt doen en het tóch anders doen. Die ogenschijnlijke tegenstelling is interessant om te bestuderen. Want in plaats van meteen te vragen: “Hoe zorg ik ervoor dat ik me anders ga gedragen?” kun je ook vragen: “Waarom is dit gedrag van binnenuit eigenlijk logisch?”

​

Wat je niet bewust aanstuurt, stuurt jou.

Dat betekent niet dat je machteloos bent. Integendeel. Op het moment dat je begint op te merken wat er vóór, tijdens en na een bepaald gedrag gebeurt, verandert er iets. Je begint het verschil te zien tussen wat je bewust van plan bent en wat je gedrag daadwerkelijk aanstuurt.

​

Je gaat de momenten herkennen waarop je automatisch handelt. Je begint te zien waarop je eigenlijk reageert. Je ontdekt waar je naar op zoek was. En soms ontdek je dat het gedrag waar je vanaf probeerde te komen, je eigenlijk iets opleverde.

Het vervulde een behoefte.

Het hielp je een gevoel te vermijden.

Het gaf je prikkels.

Het bracht verlichting.

Je zocht verbinding.

Of je volgde simpelweg een patroon dat je al heel vaak had geoefend.

Begrijpen komt vóór echte verandering.

​​

​

De Buddhi-benadering

Buddhi is er niet op gericht om je te vertellen dat je moet stoppen met scrollen. Het gaat er niet om je weer een nieuwe lijst met regels te geven over hoe je je zou moeten gedragen. En al helemaal niet om je een schuldgevoel aan te praten omdat je twee uur op je telefoon hebt gezeten.

​

Buddhi vraagt je:

​

Kun je jezelf goed genoeg observeren om te begrijpen wat er werkelijk gebeurt?

​

Waarom denk je wat je denkt?

​

Waarom voel je wat je voelt?

​

Waarom neem jij iets op een bepaalde manier waar, terwijl iemand anders precies dezelfde situatie anders ervaart?

​

Waarom reageer je al voordat je bewust hebt besloten hoe je wilt reageren?

​

Waarom blijf je dingen doen waarvan je bewust zegt dat je ze niet wilt doen?

​

En hoeveel van je ervaring wordt eigenlijk door jou aangestuurd?

​

Dit zijn geen vragen over hoe je een betere versie van jezelf kunt worden (alsof je niet goed genoeg bent). Het zijn vragen om jezelf te leren kennen en begrijpen.

​

​

Dus de volgende keer dat je naar je telefoon grijpt…

Stop jezelf dan niet meteen. Veroordeel jezelf niet. Zeg niet tegen jezelf dat je dit niet zou moeten doen. Merk het gewoon op. Waarom nu?

Wat voelde je vlak voordat je je telefoon pakte?

Waar hoopte je iets van te vinden?

Wat probeerde je te veranderen in je eigen innerlijke toestand?

En zodra je begint te scrollen… Waar ben je dan eigenlijk naar op zoek? En neem de tijd om het antwoord te vinden. Bestudeer jezelf. Want zodra je aandacht begint te geven aan wat er in jou gebeurt, wordt alledaags gedrag informatie. En ineens kan zelfs iets simpels als scrollen je iets leren over jezelf.

De vraag is niet hoe je kunt stoppen met scrollen. De vraag is waarom je het blijft doen. En die vraag gaat over veel meer dan social media. Want als je goed genoeg gaat kijken, begin je misschien hetzelfde patroon overal te herkennen.

In je relaties.

In je emoties.

In je reacties.

In je keuzes.

In de dingen die je vermijdt.

In de dingen waar je juist achteraangaat.

In de patronen die je steeds opnieuw herhaalt.

Je geeft jezelf voortdurend informatie over jezelf. De meeste tijd kijk je alleen niet aandachtig genoeg om het op te merken.

​

​​

Hier begint echte verandering.

Door je aandacht te verleggen van jezelf willen fixen en helen, naar jezelf leren kennen en begrijpen. Én begrijpen wat je werkelijk bent. Er gebeurt zoveel meer in jou en om je heen dan waar je je bewust van bent.

​

Wanneer je begint te begrijpen hoe alles met elkaar samenhangt, hoe je je gedachten denkt, je gevoelens voelt, situaties waarneemt en erop reageert, en hoe je uiteindelijk je eigen ervaring creëert, krijg je toegang tot iets krachtigs in jezelf: het vermogen om te kiezen.

En vanaf die plek gaat verandering steeds minder over wat er mis met je zou zijn of waar je jezelf de schuld van geeft, en steeds meer over wat je wilt en jezelf van binnenuit toestemming geven om daar ook naar te leven.

​

​

​

Je leven verandert wanneer je begrijpt hoe je het zelf creëert.

Je hebt de afgelopen minuten jezelf bestudeerd. Wat als je dat met alles zou kunnen leren doen?

​

​